Jak wyznaczyć kierunek bez kompasu?

Zazwyczaj podczas pieszej wędrówki ma się przy sobie kijek ułatwiający chodzenie albo bez problemu można taki znaleźć. Jest on bardzo pomocny w wyznaczaniu kierunku północnego. Trzeba wbić kij w ziemię i spojrzeć na cień. Będzie on wskazywał kierunek północny. Jednak należy sobie zdawać sprawę z faktu, że nie jest to miarodajne w każdym miejscu na ziemi, ale w Europie sprawdzi się bardzo dobrze.